Habang ipinagdiriwang natin ang wika at pagkamalikhain ng Pilipino, may isang tanong na tila laging kasama ng bawat makulay na pubmat: sino ba talaga ang gumawa nito—ang estudyante o ang AI?

Sa panahon ngayon, hindi na lang basta gamit ang artificial intelligence (AI) para maghanap ng impormasyon. Unti-unti, nagiging kapalit na rin ito ng pag-iisip, paglikha, at pagsulat. At sa mismong pagdiriwang ng Buwan ng Wika, na may temang “Wikang Filipino at AI: Kasangkapan sa Pananaliksik at Tulay sa Yaman ng Impormasyon,” may isang kakaibang kabalintunaan: ipinagdiriwang natin ang sariling wika at kultura gamit ang mga likhang hindi naman talaga atin.

Dahan-dahang napapalitan ng AI ang sariling pag-iisip. Isang simpleng prompt lang at makakakuha na ng isang tapos na sanaysay, slogan, o tula. Maginhawa para sa tao, oo—pero saan napupunta ang proseso ng pagbuo ng sariling kaisipan? Kapag AI na ang nag-isip, sino pa ang natututo? Kapag AI na ang bumuo ng argumento, sino ang humahasa sa sariling boses?

Mas nakababahala ito sa edukasyon. Ang pagsusulat ay hindi lang tungkol sa pagkakaroon ng magandang output. Isa rin itong pagsasanay sa pangangatwiran, pagsusuri, at pagpapahayag. Kapag palaging AI ang gumagawa ng mabigat na bahagi ng proseso, maaaring maganda ang papel, pero mahina naman ang taong nasa likod nito.

Unti-unti nang nawawala ang halaga ng sariling likha at kulturang nais nating ipagdiwang. Kapansin-pansin din ang mga AI-generated pubmats sa ibang mga eskwelahan para sa kanilang mga aktibidad, kabilang na ang posters para sa Buwan ng Wika. Sa unang tingin, maganda at mabilis ito gamitin. Pero kung pare-pareho na lang tayong umaasa sa isang teknolohiya, hindi ba nagiging magkamukha rin ang ating mga ideya?

Ang sining ay higit pa sa magandang larawan. Ang isang ilustrasyon ay may kamay ng artist; ang isang tula ay may karanasan ng makata; ang isang disenyo ay may malikhaing desisyon ng designer. May kwento ang isang likha dahil may taong naglaan ng oras para buuin ito. Kapag lahat ay pwedeng gawin sa ilang segundo gamit ang AI, nanganganib na maging produkto na lang ang sining at hindi na proseso ng pagpapahayag.

Hindi masama ang AI. Kahit na nakakatulong ito sa pananaliksik, pag-aaral, at paghahanap ng impormasyon, dapat manatili na kasangkapan lang ito. Hindi nito dapat palitan ang isip, tinig, at imahinasyon ng taong gumagamit. Hindi mapapalitan ng AI ang tao.

Kaya sa pagdiriwang natin ng Buwan ng Wika, marahil kailangan nating balikan ang mismong diwa nito: ang pagpapahalaga sa sariling tinig. Sapagkat kung atin ang wikang Filipino, dapat mula rin sa sarili nating pag-iisip ang mga salitang ginagamit natin dito.

AI, naku! Kung kaya niyang gawin ang lahat para sa atin, baka ang susunod nitong magawa ay ang lumikha ng isang henerasyong nakalimutang lumikha para sa sarili.

The Frontman