LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Sa bawat pagkawala, may naiiwan. May inang hindi makatulog, muling bumabalik sa pintuan sa tuwing may yabag na maririnig, nagbabakasakaling siya na. May kapatid na natutong manahimik sa takot na baka siya ay matulad, pero gabi-gabi, sa dasal na palihim, ibinubulong ang tanong na: nasaan ka na? At mayroong anak na unti-unting nakakalimot sa itsura ng ama, at sa murang edad, ay napipilitang mamuhay na may puwang sa kanyang mundo. Nitong nakaraan, ipinagkaloob ang Writ of Amparo para kina Dexter Capuyan at Bazoo de Jesus. Para sa marami sa atin, magandang balita. Isang hakbang papalapit. Isang sinag ng liwanag bago magtakip-silim. Ngunit paano kung ito'y iisang sinag lamang? Paano kung hindi magtagal ay kakagat na muli ang dilim at aantayin na naman natin ang pagbukang-liwayway para sa isang maikling panahon ng pag-asa? Paano kung ang nag-iisang sinag na ito ay hindi pa rin sapat upang mailawan ang landas ni Dexter at Bazoo pabalik sa kanilang mga pamilya? Ang bawat desaparecidos na iyong mababasa ay hindi lamang pangalan sa listahan na kusang nawala. Sila ay may buhay, may pamilya, may kwento, may mga pangarap na pinutol. Sa bawat araw na lumilipas, hindi lamang sila ang nawawala. Ang substansiya ng ating demokrasya ay unti-unti ring nalalagas. Kasi paano mo masasabing malaya tayo kung ang mismong kalayaan nating magsalita, magmahal, at lumaban ay dinudukot sa atin, isa-isa? Hindi sapat ang mga papel na isinasabit sa ating leeg na nagsasabing “may banta.” Ang hustisya ay dapat makita, maramdaman, may kasamang pagbabalik. Ang tunay na demokrasya ay hindi maririnig sa mga pahayag ng gobyerno. Ito’y mararamdaman sa muling pagyakap ng mga nawawala, sa mga mata ng pamilya na muling makakakita ng mahal nila, buhay, humihinga, buo. Kaya’t ating patambulin at hayaang paulit-ulit na isigaw, "Surface Dexter. Surface Bazoo. Surface All Desaparecidos." Dahil hindi tayo tunay na malaya hangga’t may mga ina na naghihintay sa pintuan, may mga anak na nananabik sa yakap ng ama, at may mga pangalan na hindi pa rin nasusulat muli sa tala ng buhay.