Noong bata ako, pangarap kong maging presidente ng klase. Maging isang bise, o di kaya’y sekretarya. Ilang beses kong hinangad ang mga posisyong iyon, ngunit palagi akong nauuwi sa pag-atras dahil sa takot at hiya na tumakbo.

Akala ko noon, para maging pinuno o mapunta sa mataas na posisyon, kailangan palagi kang kabilang sa mga may honors. Kailangan kilala ka ng mga guro, o kaibigan mo ang buong klase, para lamang makuha ang kanilang boto. Akala ko, sapat nang maging mahusay sa klase o maging pamilyar sa lahat upang iboto ka bilang pinuno.

Ngunit, hindi ko pa pala lubos na nauunawaan ang salitang pinuno.

Hanggang sa dumating ang kolehiyo. Heto ako, nakaupo sa isang bulwagan, habang paulit-ulit na binabanggit sa harapan ang salitang pinuno. Bawat pagbanggit nito ay sinasabayan ng pagpitik ng orasan at mahinang palakpak ng mga nakikinig. Habang nakatutok ang aking paningin sa nagsasalita sa harap, hindi ko pa rin maiwasang mapaisip:

Ano nga ba ang tunay na kahulugan ng pagiging isang pinuno?

Akala ko noong bata ako, ang pagiging pinuno ay simpleng pagsisilbi lamang sa taumbayan. Kapag kailangan nila ng tulong, sapat nang maramdaman nila ang presensya mo. Iyong tipong makita ka lamang nilang kumakaway at kaunting pakikipag-picture, sapat na upang tawagin kang mabuting pinuno.

Naalala ko pa ang paghanga ko sa mga dating pinuno sa amin. Tuwing nagbibigay sila ng pagkain o mga relief goods, akala ko pera nila lahat ng iyon. Dahil isa silang pinuno, akala ko sa sarili nilang bulsa mismo nanggagaling.

Pero mali pala ako—sa pera ko rin pala.

Sa katunayan, hanggang ngayong nasa kolehiyo na ako, hindi ko pa rin masasabing alam ko ang iisang depinisyon ng pagiging pinuno. Pakiramdam ko, walang iisang diretsong kahulugan ang salitang ito. Bagkus, nabubuo ang kahulugan nito depende sa paraan ng iyong pagkilos bilang isang pinuno.

Kung ako ang tatanungin, ang depinisyon ko ng pinuno ay ang taong kumikilos sa paraan ng pagiging isang alipin ng tungkulin. Alipin sa paraang handang bumaba mula sa kinauupuan upang makita ang totoong nangyayari sa kalsada.

Ang pinunong handang madumihan ang sapatos sa kalsada upang maintindihan ang mga taong kaniyang pinagsisilbihan. Siya ang taong naroroon kapag alam niyang kailangan siya ng kaniyang mga nasasakupan.

Ngunit habang tumatanda ako, napapansin kong ang ilang pinuno sa paligid ko ay tila lumilitaw lamang kapag may kamera. Lumilitaw kapag alam nilang ibabalita, idodokumento, o kapag nasa kalsada na ang sambayanan at ipinaglalaban ang kanilang mga karapatan.

Kaya nakapagtataka kung bakit napakarami ang naghahangad na maupo sa upuan ng kapangyarihan, ngunit hindi lahat ay may paninindigan sa kahulugan at responsibilidad ng pagiging pinuno.

Marami ang naghahangad sa kapangyarihang taglay ng upuang iyon. Ngunit hindi lahat ay handang unawain na ang pagiging pinuno ay isang kapangyarihang ipinagkakatiwala ng mga bumoto.

Hindi sila ang gobyerno, o ang sistemang dapat sambahin, sapagkat ang taumbayan ang bumubuo sa gobyerno at sistema. Naluklok lamang sila sa posisyon upang pangalagaan at panagutan ang buhay ng mga taong kanilang pinamumunuan.

Ngunit sa bansang aking kinagisnan, ang salitang pinuno ay may bigat na higit pa sa paninindigan. Sa bawat pangakong binibitawan, proyekto, batas, at desisyong ginagawa mula sa mga bulwagan ng kapangyarihan, hindi lahat ng pinuno ay nagagampanan ang depinisyong kanilang iniiwan sa mesa.

Sa bawat mesa ng mga ordinaryong Pilipino, naiiwan ang problema sa edukasyon, kakulangan sa trabaho, mataas na gastusin, pagtatapon ng basura, pagkasira ng ating mga lupain, at iba pang suliranin ng bansa. Nakasandig sa kanilang mesa ang mga problemang dapat sana’y nilulutas ng mga tinatawag nating pinuno.

Pakiramdam ko, naiiwan lamang sa balita o sa kamera ang kanilang depinisyon ng pagiging pinuno. At sa likod nito ay ang upuang unti-unting nababakante sa pananagutan. Pati ang tinta sa hintuturo na dahan-dahang ding naglalaho.

Alam naman siguro ng lahat na hindi natatapos ang pagiging pinuno kapag natapos na ang talumpati, kapag naipasa na ang isang proyekto, o kapag naibalita na ang kanilang pagtulong sa isang lugar. Ang tunay na pamumuno ay nasusukat sa mga araw na hindi kailangan ng palakpak at entabladong mapagkakitaan.

Kaya sa batang ako na minsang naghahangad na maging presidente, naiintindihan ko na kung bakit siya natatakot o nahihiya. Hindi dahil kulang siya sa kakayahan, kredibilidad, o lakas na tumakbo.

Ngunit dahil mas nakakatakot palang manalo nang hindi mo alam kung paano maging isang pinuno.

The Frontman