Kung wala kang itinanim, ang kapal mo namang maghanap ng aanihin.

Karamihan sa mga institusyon sa ating bansa, lalo na ang mga serbisyong pangkalusugan, siguradong hihingan ka muna ng valid ID bago nila simulan ang transaksyon. Ngunit, ano’t kay swerte natin sa sistemang meron ang ating pamahalaan at hahanapan ka rin ng ID kapag kukuha ka ng ID sa kanila.

Kaya nga kumukuha dahil wala pa.

Ito ang masalimuot na nararanasan ng karamihang mamamayan na isinabuhay ng inilabas na trailer ng dramang “2 Valid IDs”. Ito ay ipapalabas para sa CINEMALAYA 2026 at pagbibidahan ni Marietta “Pokwang” Subong. Ipinakita rito ang kalbaryo ng mga ordinaryong Pilipino sa tuwing lumalapit sa serbisyo ng gobyerno. Tinatanggihan kasing pagsilbihan ng karamihang institusyon ang mga walang government-issued valid IDs kung kaya’t kinakailangang kumuha sa mga ahensya ng gobyerno.

Pero hindi ang paghingi ng mga institusyon ng valid IDs ang pangunahing pagsubok ng mga Pilipino, kundi ang mabagal na proseso kapag kukuha na sila nito. Kakailanganin mo pa kasing makipagpatintero sa mainit, mabagal umusad, at kadalasa’y mahabang pila. May mga pagkakataon pang hihingan ka ng ID kahit na nag-aaplay ka pa lamang upang magka-ID. Dahil dito, ang oras sanang nakalaan sa paghahanapbuhay ay ginugugol na sa pag-upo, pagtayo, at pag-lipat ng puwesto.

Noong 2020, nagsimula ang pagpaparehistro para sa iisang National ID sa bansa alinsunod sa inilunsad na Philippine Identification System. Ngunit sa halip na padaliin nito ang transaksyon, inilantad lamang nito ang mabagal na burokrasya sa bansa, sapagkat inabot na ng taon bago matanggap ng karamihan ang kanilang ID.

Kaya nga mayroon tayong Republic Act No. 11032 o ang “Ease of Doing Business and Efficient Government Service Delivery Act”, mas kilala sa dating tawag na “Anti-Red Tape Act,” para sana tuldukan ang ganitong pagpapahirap sa mga mamamayan. Ngunit sa halip na bigyan tayo ng maayos na proseso, hihingan pa tayo ng mga dokumentong sila mismo ay hindi kayang maibigay sa maayos na proseso.

Isa sa mga karapatan natin bilang mamamayan ang makinabang sa mga serbisyo ng gobyerno. Ngunit, makikitang pahirapan pa rin sa pagkuha ng valid ID kahit ito ang palaging hinihingi ng mga institusyon sa bansa. Dahil dito, karamihan sa atin ay hindi pa rin lubos natatamasa ang mga benepisyo mula sa mga serbisyo ng pamahalaan.

Ang palabas na “2 Valid IDs” ay tila hindi na lamang isang drama, parang isa na rin itong dokumentaryong inilalahad ang sakripisyo ng mamamayang Pilipino para sa karapatan nating maayos na serbisyo mula sa gobyerno.

Kaya naman, bago nila tayo paupuhin at pag-antayin sa isang linya, siguraduhin muna sana nila na sa dulo nito ay ang ating ikagiginhawa, hindi isang pila na nagmistulang prosisyon para sa bulok na sistema.

The Frontman