Kamakailan lamang nang marinig ko ang pangalang "Rene Baterbonia." Sa aking pagkaintindi: siya'y isang masipag at magaling na atleta, ang breadwinner ng kaniyang pamilya, at isang biktima ng bulok na sistema, pero para sa mga umiidulo sa kaniya sa Facebook, tila'y mala-santo kung ituring nila.

Bobet Refrigerator Magnets, mga mala-Aldub na AI-slops kasama si Rene, "Songs to remember Baterbonia" playlist, “RCB Forever" FB page, elehiya na may pamagat na “Reverine," at isang "Kid with Big Dreams" statue—ito ay ilan lamang sa iba’t ibang uri ng mga pagsamba at pagtangkilik ng tumitingala sa nasawing Ateneo Blue Eagle Basketball player, pero dapat ba natin ito isantabi lamang?

Maaaring may ugat ang mga kilos na ito sa konsepto ng “Pakikipagkapwa” ni Virgilio Enriquez at sa teoryang “Parasocial Interaction (PSI)” nina Donald Horton at R. Richard Wohl kung saan ginigiba ng pakikipagkapwa ang anumang konsepto ng “boundaries” sa mga mata ng humahanga pagitan sa hinahangaan dahil ayon sa konseptong ito ay iisa lamang ang kanilang pagkakakilanlan. Doon, nagkakaroon ng isang one-sided at hindi makatotohanan na parasosyal na relasyon sa dalawa na maaaring alam at hindi alam ng hinahangaan.

Parte ng buhay ang kamatayan, ngunit may iba't ibang bunga na maaaring maani dahil dito, para sa mga deboto ni Rene, ito ang rason kung bakit lumala ang parasosyal na relasyon nila para sa atleta. Ang kapabayaan at katahimikan sa panig ng Ateneo de Manila University para sa kanilang mga atleta na hindi nila binigyan ng makatotohanang pamantayan, at ang mala-pagong na bagal na paglilitis ng ating sistema—ang mga puwang na ito ay nagbibigay-daan upang magbigay ang mga deboto ng kung ano-anong chismis para masara ang butas ng isang kuwento.

Hindi na maikakaila na normal ang pagkakaroon ng parasosyal na relasyon para sa iba ngunit ito ay dapat may hangganan. Ibinahagi nina David C. Giles at John Maltby na mayroong tatlong uri ng parasosyal na relasyon: panglibangan, pampersonal, at patolohikal.

Kung ibabase natin sa mga ginagawa ng mga sumusubaybay kay Rene, mailalagay ito sa malalang tipo ng parasosyal na relasyon: ang patolohikal dahil sa kanilang kakaibang pagkahumaling, talimuwang, at delusyon sa atleta. Gayunman, may isa pang rason kung bakit lumalala lalo ang mga ugali ng mga tagasunod ni Rene—dahil din sa kaniyang sariling pamilya.

Matagal nang gawi ng tao ang pagpuri sa mga yumao—ang pagbuburol para sa minamahal, paggawa ng mga imprastraktura tulad ng Taj Mahal, o awiting gaya ng “Wake Me Up When September Ends” ng Green Day.

Para sa pamilya ni Baterbonia, tila ang pagkamatay ni Rene ay ginawa na ring puhunan. Sila’y nagbebenta ng refrigerator magnets at perfume collection. Maaaring ito ay isang paraan ng pighati, o isang resulta ng hindi makataong kulturang “breadwinner” ng pamilyang Pilipino, kung saan parating inaasahang may isang anak na iaahon ang buong pamilya sa kahirapan. At ngayon, nakikita natin ang sagot sa tanong na: ano ang gagawin ng pamilyang ‘yon kung ang anak mismo ang hindi nakaahon?

Tila’y kahit sa kamatayan, hindi pa rin makakawala ang “breadwinner” sa gapos ng kaniyang pamilya.

Gayunpaman, mahirap husgahan ang pamilya ni Baterbonia dahil sanhi ito ng kanilang estado sa buhay, pero sana’t itigil na nila ito para sa kapayapaan ng kanilang anak. Sapagkat, ang pag-endorso sa ganitong mala-kulto na ang pagtrato sa isang ordinaryong tao lamang ay hindi normal at nakakabahala. Para sa isang “maka-Diyos” na bansa, hindi ba’t labag ito sa kataas-taasan niyong pinapakinggan? Huwag sasamba sa mga diyos-diyosan?

Hindi lang ‘yon—pero paano nga ba mananahimik ang patay kung gutay-gutay na ang kaniyang imahe dahil siya ang pinagpipiyestahan ng bawat usapan? Ang katatawanan? Masakit ‘man ang katotohanan ngunit hindi ito ang tamang paraan upang tratuhin ang trahedyang ito. Mas makakatulong mabigyan ng hinahangad na hustisya para kina Rene Baterbonia at Divine Adili kung haharapin mismo ang mga taong sangkot sa kanilang pagkamatay at hindi yung gumagawa ng iba’t ibang telepantasiya. Sila ay mga tao na may karapatang humimlay nang tahimik at mapayapa, hindi ang paggawa ng kung anu-ano tungkol sa kanila.

The Frontman