Sarah Duterte. Pangulo ng Pilipinas sa 2028? Talaga ba?

Bago pa man natin pag-usapan kung kaya ba niyang manalo, may mas mahalagang tanong: bakit nga ba siya tatakbo?

Sa isang bansang matagal nang sanay sa political dynasties at makinarya ng kapangyarihan, hindi na bago ang ambisyong umakyat sa pinakamataas na posisyon. Ngunit, kapag ang pagtakbo sa pagkapangulo ay tila nagiging paraan upang umiwas sa pananagutan, ibang usapan na iyon.

Madalas sabihin ng kanyang mga tagasuporta: “Check her background.” Tama. Tingnan nga natin.

Sa pagtingin sa kanyang political history—mula sa pamumuno niya sa Davao hanggang sa pambansang politika—lumilitaw ang mga tanong na hindi pa rin malinaw ang sagot—mga alegasyon ng iregularidad sa paggamit ng pondo, mga kontrobersiya sa pamamahala, at mga usaping matagal nang nakabitin sa pampublikong diskurso. Hindi ito simpleng intriga ng politika. Ito ay mga isyung may kinalaman sa paggamit ng kapangyarihan at pera ng bayan.

At sa isang demokratikong entablado, ang mga ganitong tanong ay dapat sinasagot, hindi tinatakasan.

Ngunit sa halip na malinaw na pagharap sa accountability, tila mas madalas nating nakikita ang kabaligtaran: ang pag-angat sa mas mataas na kapangyarihan bilang panangga. Sa Pilipinas, hindi lihim na ang posisyon sa gobyerno ay maaaring maging proteksyon—isang political armor laban sa mga imbestigasyon at pananagutan.

Kaya hindi maiiwasang itanong: ang pagtakbo ba sa pagkapangulo ay para sa bansa, o para sa proteksyon ng sarili at ng dinastiya?

Popularity. Charisma. Ang tinatawag nilang “Davao magic.” Lahat ng ito ay may bigat sa politika. Kayang manalo ng eleksyon ang karisma. Kayang buhayin ng makinarya ang isang pangalan sa balota.

Pero hindi iyon kapalit ng integridad.

Hindi rin iyon sagot sa accountability.

Ang problema sa ganitong kandidatura ay hindi lamang ang posibilidad ng panibagong political dynasty sa Malacañang. Mas malalim ang implikasyon nito kapag ang pagtakbo sa pinakamataas na posisyon ng bansa ay nagiging kalasag laban sa pananagutan, nawawala ang tunay na diwa ng demokrasya.

Ang kapangyarihan ay hindi dapat ginagamit upang takasan ang mga tanong. Hindi ito dapat gawing proteksyon laban sa kasaysayan, laban sa mga alegasyon, o laban sa batas.

Ang kapangyarihan ay dapat managot.

Kung tunay na layunin ng isang lider ang paglilingkod, hindi niya kailangang gawing shield ang pagkapangulo. Hindi niya kailangang umakyat sa pinakamataas na posisyon upang iwasan ang mga tanong. Sa halip, haharap siya sa mga ito—direkta, malinaw, at may respeto sa publiko.

Dahil sa huli, ang eleksyon ng 2028 ay hindi lamang tungkol sa pagpili ng susunod na pangulo. Ito ay tanong kung papayag ba ang mga Pilipino na gawing armor ang Malacañang.

Ang bansa ay hindi nangangailangan ng lider na gumagamit ng kapangyarihan upang itago ang mga tanong.

Ang kailangan ng Pilipinas ay lider na kayang harapin ang mga iyon—kahit wala siyang posisyong mapagtataguan.

The Frontman