LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Nasa kanya pa rin ang huling halakhak. Hindi dahil nawala na siya sa pwesto, kundi dahil maraming Pilipino ang nag-aakalang tapos na rin ang kanyang pananagutan. Sa kulturang politikal ng Pilipinas, madalas ganyan ang takbo: kapag natanggal na sa puwesto, sapat na raw ang parusa. Para bang ang pagbaba mula sa entablado ay kapalit na ng hustisya. Ngunit sa kaso ni Francis “Chiz” Escudero, malinaw na hindi ganoong kasimple. Tandaan: siya ang presiding officer nang i-archive ang impeachment case ni Bise Presidente Sara Duterte. Siya rin ang nakaladkad sa usapin ng flood control projects, kung saan lumabas na ang isa sa pinakamalaking kontratista ng gobyerno ay hindi lamang taga-Sorsogon kundi donor pa sa kanyang kampanya. Kahit sabihin pang walang direktang ebidensya ng pakikialam, sapat na ang relasyon para maghasik ng alinlangan. At ang alinlangan, kapag iniwan nang walang tugon, ay unti-unting nagiging katiyakan sa mata ng publiko. Sa madaling salita, hindi nawawala ang bigat ng mga desisyong ginawa noong siya ay nasa trono. Ang delay sa impeachment, ang pagpasok ng bilyon-bilyong kontrata sa flood control, at ang umano’y impluwensyang ginamit ng kanyang malalapit na kaibigan—lahat ito ay may epekto na lampas sa kanyang termino. Ang pera ng bayan na nailaan, ang tiwala ng publiko na nawasak, at ang precedent na naitakda ay hindi basta-basta mabubura dahil lang nagpalit ng Senate President. At dito nagmumula ang tunay na problema: kapag hindi itinuloy ang imbestigasyon, kapag hinayaan na lamang na sumingaw ang usapin, tila ba ginagantimpalaan pa natin ang pamumulitika at pananahimik. Ang “huling halakhak” ay hindi dapat manggaling kay Escudero kundi sa taongbayan—at ito ay magmumula lamang kung may pananagutan. Ngunit paano magkakaroon ng pananagutan kung mananatiling tahimik ang Senado? Sa kasaysayan, napatunayan nang ang mga committee hearings ay madaling maging spectacle—mainit sa simula, malamig sa dulo. Kung tunay na nais ng bagong pamunuan ng Senado na ipakita ang pagbabago ng asal, dapat nilang ipagpatuloy at tapusin ang mga imbestigasyong iniwan sa ere. Partikular dito ang tungkulin ng Senate Blue Ribbon Committee. Hindi sapat na iparada ang mga press release at magpatawag ng ilang witness. Kailangang magkaroon ng malinaw na findings, rekomendasyon, at aksyon. Hangga’t walang inilalabas na ulat, mananatiling tsismis at haka-haka ang lahat. Ang paglisan ni Escudero sa puwesto ay hindi pagtatapos kundi simula. Ang tanong ngayon: may tapang ba ang Senado na ipakita na ang kanilang bagong pamunuan ay hindi lamang pagpapalit ng mukha kundi pagbabago ng asal? Kung seryoso sila, dapat agad na maglabas ng findings ang Blue Ribbon Committee. Hindi bukas, hindi sa susunod na linggo, kundi ngayon. Sa ganitong paraan lamang masisiguro na ang huling halakhak ay hindi mapupunta kay Escudero, kundi sa taumbayan na matagal nang naghihintay ng hustisya. Hangga’t hindi nasasagot, mananatiling nakabitin ang halakhak—at sana sa dulo ng kasaysayan, siya na rin ang mapagtatawanan.