Hanggang kailan natin ikukulong ang kagitingan sa mga pahina ng kasaysayan?

Noon, ang kagitingan ay sinusukat sa lakas ng loob na humarap sa digmaan, sa tapang na ialay ang buhay para sa bayan sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bayani ang tawag sa mga lumaban. Bayani ang tawag sa mga namatay.

Ngunit ngayon, tila mas tahimik ngunit mas mabigat ang laban. Hindi na ito laban sa dayuhan, kundi laban sa sistemang unti-unting kumikitil sa kakayahan ng mamamayan na mabuhay nang may dignidad.

Sa gitna ng patuloy na pagtaas ng presyo ng langis at bilihin, sino ang tunay na lumalaban? Ang drayber na bumabyahe kahit lugi na. Ang manggagawang kumakapit sa sahod na hindi sumasapat sa pangangailangan. Ayon sa Philippine Statistics Authority, nananatiling hamon ang pagtaas ng gastusin kumpara sa kita ng pamilyang Pilipino. Kung ganito ang laban, hindi ba’t ang araw-araw na pagbangon ay isa nang uri ng pakikipagdigma?

Ngunit higit na matindi ang realidad para sa kabataan.

Paano ka magiging estudyante kung ang iniisip mo ay kung may pamasahe ka pa bukas? Paano ka mangangarap kung ang realidad ay kakulangan? Sa datos ng Commission on Higher Education, marami pa ring kabataang nahaharap sa hadlang sa edukasyon, mula sa kakulangan sa pondo hanggang sa limitadong akses sa mga kagamitan. Gayunpaman, patuloy silang lumalaban.

At hindi lamang sa loob ng silid-aralan.

Sa mga nagdaang buwan, makikitang mas lumalakas ang boses ng kabataan sa mga isyung panlipunan. Sa gitna ng mga protesta laban sa katiwalian at kakulangan sa serbisyong panlipunan, gaya ng 2025–2026 Philippine anti-corruption protests, tumitindig ang mga estudyante. Hindi na sila tahimik. Hindi na sila basta nanonood.

Kung hindi sila ang kikilos, sino?

Ito ang bagong mukha ng kagitingan. Hindi ito palaging may uniporme o sandata. Minsan, ito ay may dalang plakard. Minsan, ito ay may hawak na lapis. Minsan, ito ay simpleng hindi pagsuko.

Ngunit sa kabila ng lahat, may isang tanong na hindi natin matatakasan: sapat ba ang pagtitiis bilang anyo ng kagitingan, o panahon na upang ito ay gawing paninindigan?

Kung noon ang kagitingan ay ang pagharap sa bala, ngayon ito ay ang pagharap sa katotohanan. Kung noon ito ay nasusukat sa kamatayan, ngayon ito ay nasusukat sa pagpili na mabuhay at lumaban.

Kaya sa harap ng krisis, sa gitna ng katahimikan at ingay, sino ang tunay na magiting?

At higit sa lahat, kailan ka titindig?

The Frontman