LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Tunay nga ba talagang wala ng doctor ang makapagpa-palinaw ng kanilang mga mata? Sunod-sunod na mga bagyo na ang pilit na nagmumulat sa mga matang hanggang ngayon ay bulag tungkol sa tunay na kalagayan ng ating bansa. Huwag laging isisi sa kalikasan ang bunga ng matinding pagbaha, dahil hindi tayo mangmang upang hindi maintindihan na kayang-kaya ito pigilan ng mga pulidong flood control projects na ang pokus ay sa mamamayan at hindi nababahiran ng mga sakim na bulsa’t makakating kamay. Ngayong unang linggo ng Nnobyembre, nanalasa ang Bbagyong “Tino” at isa sa mga naging purgado ng pinsala ay ang lugar ng Cebu. Simula noong 2023 hanggang sa kasalukuyang taon, mayroong mahigit 103 flood control projects sa lugar na nagkakahalaga ng Php8.43 bilyong salapi. Ayon din kay Public Works Secretary Vince Dizon, sa kabuuang bilang ay umabot sa mahigit P50 bilyon ang paggasta ng gobyerno sa mga flood controls sa Cebu nitong nakalipas na dekada. Naging ebidensya ang Bbagyong Tino ng tabinging pagpaplano at pamamahala sa mga proyektong ginastusan ng napakalaking halaga ng salapi na hindi naisalba ang mahigit 114 buhay na nawala at 127 na hindi pa rin nakikita na pinagmalupitan ng baha. Hanggang ngayon, wala pa ring nakukulong. Galit, poot, at pagkamuhi na ang nararamdaman ng bawat mamamayan lalo na sa nangyari ngayon sa lugar ng Cebu. Nauna pang mayroong mamatay na mga Pilipino dahil sa mga bulok at di pulidong proyekto kaysa mapanagot ang mga palpak na namumuno sa likod nito. Sa bawat pagtaas ng baha habang nananalasa ang bagyo, ay ang pagtaas din ng pangamba ng mamamayan dahil mauuwi lamang ito sa dalawa—makakaligtas sa hagupit o tuluyang sasabay ng buo sa agos ngni baha. Tila malabo nang dumating ang panahon kung saan walang pangamba ang mga Pilipino sa tuwing may bagyo at baha. Nakulong na tayo sa isang siklong paulit-ulit at nakakasawa. May lilitaw na katiwalian, magagalit at magbibigay tinig ang mamamayan, magkakaroon ng imbestigasyon, at sa dulo para tayong naghihintay ng isang himala na mayroong mananagot sa ginawang kalapastangan sa ating kaban at bayan. Hindi dapat tayo lumuluhod para humingi ng pananagutan, ito ay obligasyon na ng pamahalaan—ngunit simpleng bagay na lamang ay hindi pa nagagawa’t naibibigay sa mamamayang nauubusan na ng tinig sa pagsigaw ng pagbabago. Hindi pa ba sapat ang galit ng mamamayan para magkaroon ng aksyon? Sa naganap ngayon sa Cebu, mas lalo lamang nasindihan ng apoy ang kandilang dati pang nagliliyab at pagkamuhi sa sistemang tila walang patutunguhan. Sa kabilang banda, inamin ng ilan sa mga residente ng Cebu na hindi pa sila nakaranas ng ganito kalalang pagbaha at bunga ito di- umano ng iresponsableng pagmimina. Nasaksihan din natin ang pandarambong at kapabayaan ng gobyerno. Idagdag pa ang mga flood control projects na kahit simpleng detalyadong mga papel sa bawat proyektong ginastusan ay wala. Isa na itong uri ng pagnanakaw at pandaraya sa mamamayan. Malabo pa man sa ngayon na mabago ang sistema ng bansa, ngunit walang imposible–lahat ay posibleng mangyari kung mayroong tunay na gagalaw at hindi puro pakitang loob lamang. Hindi namin kailangan ng mahahabang speech o panayam tungkol sa kung gaano kalala na ang sitwasyon ng ating bansa dahil hindi kami bulag at kasalukuyan na namin itong nararanasan. Ang kailangan ng mamamayan ay aksyon na magkakaroon ng resulta at hindi puro imbestigasyon na parang isang yelo kung malusaw. Hindi kayumanggi ang kulay ng baha, ito ay pula. Pula dahil sa mga umagos na dugo at kasakiman na naghahari sa ating bansa.