LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Magbabagong taon na naman, ilang araw na ba ang nakalipas, pero paulit-ulit pa rin ang kuwento. Sa bawat baha, sa bawat sirang kalsada at tulay, isa lang ang tanong ng taumbayan: Sino ang mananagot? Matagal pa ba? Sa kabila ng kaliwa’t kanang press release at mga pangako ng imbestigasyon, marami pa ring kontraktor at opisyal ng gobyerno ang nananatiling malaya—laging nakikita na parang walang nangyari. Ang mga kaso ay “under review” pa rin, ang audit ay “in process” pa raw, at ang hustisyang hinihingi ay parang pagong sa kalsada—laging loading, hindi matapos-tapos. Nakakahiya, dahil habang ang ibang bansa ay nagbubukas ng bagong taon na may mga bagong proyekto at reporma, tayo nama’y tila naka-pause lang—walang nangyayari. Hindi lang pera ang nawala—buhay, oras, at tiwala rin ng mamamayan ang nababawasan sa bawat lubak at baha. Ang mga lansangang sira, tulay na may bitak, at mga daluyan ng tubig na laging barado ay simbolo ng katiwalian at kapabayaan. At kapag tinanong, palaging sinasabi: “It’s under construction.” Kapag tungkol naman sa hustisya, ang sagot: “Still pending.” Ang mas masakit? Matibay ang pondo, pero mahina ang pananagutan. Matibay magpa–press release, pero marupok ang integridad. Habang ipinagmamalaki nila ang mga proyekto sa social media, milyon-milyong Pilipino naman ang nagbabayad ng presyong hindi na sana kailangang bayaran. Sa kabila ng lahat, nangingibabaw pa rin ang baha, at ang disgrasya. Kahit magbabagong taon, parehong mga mukha pa rin ang nakikita ng taumbayan. Ang lumalabas sa TV at pahayagan ay mga high-profile officials na abala sa selebrasyon—pero ang totoong pag-aayos, hindi nila inaasikaso. At ang mga kontraktor? Pareho rin—abala sa kuryente ng kanilang bank account, hindi sa kuryente ng kalsada. Nakakapanlumo na, sa bansang ito, mas mabilis pa ang paggawa ng photo-op kaysa sa hustisya. Mas maganda pa ang handog na ribbon-cutting kaysa sa pagputol sa ugat ng katiwalian. Ang resulta: paulit-ulit ang sakuna, paulit-ulit ang pangako, at paulit-ulit ang galit ng taumbayan. Hangga’t walang nakakasuhan, hangga’t patuloy ang kultura sa paglimot at pakikisama, paulit-ulit lang ang siklo ng katiwalian. Baha man o bagong taon, tila pareho lang: lilipas, pero hindi lilinaw. Ang mga lubak sa kalsada ay repleksyon ng lubak sa sistema; ang mga sirang tulay ay larawan ng sirang konsensya. Kaya sa bawat paputok at salubong ng bagong taon, dapat hindi lang tayo magdiwang—dapat din tayong magtanong, mag-demand, at mag-monitor. Magbabagong taon na nga, pero hanggang kailan maghihintay ang mamamayan sa hustisyang “still pending”? Panahon na, hindi lang para gastusin ang pondo, kundi para igiit ang pananagutan. Dahil kapag napuno na ang taumbayan at naulit na naman ang nakaraan, baka mas piliin pa natin ang pananahimik kaysa sa paulit-ulit na pangakong wala namang nangyayari.