LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Walang silbi ang mga pulis na nangakong sila’y maglingkod sa bayan, pero bakit sa mga makapangyarihan lang sila tapat? Habang ang mamamayan ay dinidikdik ng abuso, nakatunganga lang silang parang dekorasyon ng estado. Walang kwenta ang pulis na mas takot sa utos ng politiko kaysa sa sigaw ng bayan. Kapag ang baril ay itinapat sa kabataan imbes na sa katiwalian, hindi serbisyo iyon—kaduwagan iyon. Noon, kapag naririnig natin ang salitang ‘pulis,’ agad na pumapasok sa ating isip ang imahe ng tagapagtanggol — ang sandigan ng mamamayang Pilipino laban sa panganib. Ang uniporme nila ay isang sagisag ng katapangan, at ang mga badge nila na simbolo ng hustisya. Ngunit, sa paglipas ng panahon, tila nabahiran na ng duda at takot ang simbolong ito. Sa halip na magbigay ng kapanatagan, kaayusan, at kapayapaan, ito ay nagbago — marami na ngayon ang nakakaramdam ng pangamba tuwing may presensiya ng pulis. Ang dating tagapagtanggol, tila naging tagapagparusa, naging marumi ang imahe at nababahiran na ng dugo ang mga badge na dating sumisimbolo ng ‘kaayusan’ at ‘kapayapaan’. Ang tungkulin ng pulis ay simple: to serve and protect. Tungkulin na tila ang hirap intindihin, na tila hindi nila ito pinag-aralan, o baka nag aral lang at hindi nakinig? Ganito ba ang proseso? Sino na nga ba talaga ang kanilang pinaglilingkuran at pinoprotektahan? Sa mga nakaraang linggo, ilang estudyanteng nagprotesta ang pinadalhan ng subpoena — hindi dahil sa karahasan, kundi dahil sa paggamit ng karapatang magpahayag. May kalayaan magpahayag ng katotohanan, mga student leader na mulat sa lipunan. Kung ganito na ang trato sa mga kabataang naghahanap lamang ng boses, anong klaseng demokrasya pa ang ating kinikilala? Kapag ang mismong institusyong dapat mangalaga sa karapatan ang unang lumalabag dito, malinaw: may mali sa sistemang ating kinagisnan. Isang malinaw na halimbawa nito ang nangyari kamakailan sa Mendiola. Ayon sa mga saksi, mga pulis na nakasibilyan umano ang nagsimula ng gulo, paulit-ulit ang salaysay na ito, maririnig sa bawat estudyante na nakasaksi, sa mga bulungan sa tabi-tabi, mga chismis at sanaysay na hindi makikita sa mga media — tinatago ang katotohanan na dapat malaman ng taong bayan. Mapayapang kilos-protesta sana, ngunit nauwi sa kaguluhan — isang kaguluhang pinukaw ng mga dapat sana’y tagapangalaga ng kaayusan. At gaya ng madalas, ang sisi ay mabilis na itinuro sa mga kabataan. Muling sila ang sinisisi, muling sila ang pinalabas na pasimuno. Hindi man lang sinisilip kung saan nagsimula ang apoy, basta’t may masisisi, sapat na. Hindi na ito simpleng isyu ng disiplina. Isa itong salamin ng mas malalim na problema — ang unti-unting pagkasira ng tiwala ng taumbayan sa kapulisan. Sa tuwing may balitang marahas na dispersal, sa tuwing may aktibistang dinadampot, o sa tuwing may inosenteng nabibiktima ng abuso ng kapangyarihan, lalong nabubura ang imahe ng “protektor ng bayan.” Ang masaklap, tila nasasanay na ang marami. Para bang normal na lang na ang kapangyarihan ay gamitin laban sa mamamayan. Ngunit kailan pa naging tama ang takutin ang taong bayan? Kailan pa naging sukatan ng katapatan ang pagsunod sa utos ng makapangyarihan, kahit mali? Ang kapulisan ay dapat tagapagtanggol ng batas — hindi tagapagsilbi ng politiko. Ang tunay na pulis ay hindi sumusunod sa takot, kundi sa prinsipyo. Hindi sila instrumento ng panggigipit, kundi sandigan ng karapatan. Ang problema, tila unti-unti nang nawawala ang linya sa pagitan ng “paglilingkod” at “pagsunod.” Kapag ang pulis ay tumatangging manindigan sa tama dahil may takot sa nakakataas, sila ay nagiging kasangkapan ng pang-aapi. Kapag ang badge ay ginagamit para patahimikin ang boses ng kabataan, hindi ito proteksyon — ito ay pananakot. At kapag ang batas ay ginagawang kalasag para protektahan ang mga nasa poder, hindi na ito hustisya — ito ay kawalanghiyaan. Sa gitna ng lahat ng ito, isa lang ang dapat nating itanong: may silbi pa ba talaga ang pulis sa lipunan? Kung ang mga dapat tumindig para sa bayan ay mas inuuna ang kapangyarihan, kung ang uniporme ay nagsisilbing takip ng katiwalian, at kung ang badge ay paalala ng takot kaysa katarungan — anong silbi pa ang natitira? Ang badge noon ay simbolo ng pangako. Ngayon, isa na itong tanong na walang gustong sagutin.