LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Para tayong nanonood ng pelikula na walang katapusan Kanina lang, habang dumadaan sa kalsada, dinig na dinig ko ang mga madugong sigaw mula sa kababayan nating mga Pilipino “Ibalik ang kaban ng bayan! Wakasan ang korapsyon!” Kung saan nakakakilabot, nakakainit ng dugo, pero sa parehong oras… nakakalungkot. Ilang beses na ba nating narinig ang ganitong sigaw? Ilang beses na ba tayong nagpaulan, nagtiis ng init, at sumigaw para sa pagbabago—pero sa bandang huli, tayo rin ang bumabalik sa parehong mga lider na matagal na tayong niloloko. Sa tala ng Transparency International, nasa ranggo 116 ang Pilipinas sa 180 bansa pagdating sa korapsyon noong 2023. Hindi lang ito numero—ito ang repleksyon ng ating bansang matagal nang binubulok ng katiwalian. Pero kung tutuusin, sino ba ang nagpa-upo sa mga taong ito? Tayo rin. Rally tayo nang rally, sigaw tayo nang sigaw, pero sa eleksyon, natatalo tayo ng sariling maling desisyon. Nagpapabulag tayo sa pera at mabubulaklak nilang salita, na minsan hindi napunta sa gawa. Hindi na bago ang kwento. Noong panahon ni Emilio Aguinaldo, pinatumba si Heneral Antonio Luna—hindi ng mga dayuhan, kundi ng sariling kapwa Pilipino dahil sa politika. Sumunod ang Martial Law, EDSA, pork barrel scam, at kung anu-ano pa. Paikot-ikot lang ang istorya, para tayong nanonood ng pelikulang alam na natin ang ending. Pero bakit hindi natatapos? Dahil paulit-ulit din tayong pumipili ng mga aktor na galing sa parehong bulok na aktingan at mga pangyayari. Ayon sa Pulse Asia survey noong 2022, halos kalahati ng mga Pilipino ay bumoboto base sa “popularidad at pangalan” kaysa sa plataporma. Kaya nga kahit gaano kalakas ang rally, kung sa halalan ay artista, sikat na apelyido, o makulay na gimmick ang pinipili, hindi tayo uusad. Tayo mismo ang nagbubukas ng pinto para sa mga trapo na paulit-ulit tayong dinadaya. Sabi ng mga bumbero: “Do not extinguish the fire directly on the flames, extinguish it from the base.” Ganoon din ang laban natin. Ang sigaw ng rally ay parang tubig na ibinubuhos sa ibabaw ng apoy—nakakabawas ng init pero hindi tuluyang pumapatay. Ang tunay na ugat ng sunog ay nasa ugat: ang ating pagboto. Kung hindi natin sisimulan doon, uulit at uulit lang ang apoy ng katiwalian. May iba diyan, bibitaw ng linyang: “Eh kahit sino pa ang iboto, wala rin namang nagbabago.” Alam mo kung anong tawag doon? Pag-amin na talunan na tayo bago pa magsimula ang laban. Oo, mahirap baguhin ang buong sistema. Oo, mahirap sugpuin ang mga halimaw na matagal nang nakaupo. Pero kung tayo mismo ang susuko at patuloy na magbubulag-bulagan, baka tayo na mismo ang pinakamalaking kalaban ng sarili nating bayan. Kaya’t isipin natin mabuti na para saan ba ang rally kung sa balota naman tayo bumibigay? Nakakabilib ang lakas ng sigaw, pero mas nakakahiya kung sa halalan tayo nagiging tahimik at bulag. Ang kalsada ay larangan ng panawagan, pero ang balota—iyan ang tunay na larangan ng pagbabago. Samakatuwid, simple lamang ang solusyon pero matindi: smart voting. Turuan natin ang ating mga magulang, lolo’t lola, mga kapatid at kaibigan na bumoto nang tama. Hindi base sa kasikatan, hindi base sa pera, kundi sa track record at prinsipyo. Huwag na tayong magpauto. Ang rally ay boses, pero ang boto ay kapangyarihan. At kung gusto talaga nating ibalik ang kaban ng bayan, simulan natin sa tamang pagpili ng iboboto. Doon tayo tunay na mananalo.