Mapagpanggap ang mga alaala. Karaniwan nitong ipinipinta ang nakaraan mula sa lente ng isang nagbubulag-bulagan sa paghihirap at karahasan. Ang ilusyon ng hustisya ay nagiging mas matingkad kumpara sa kumukupas na halaga ng mga buhay na nawala.

‎

‎Kasunod ng malagim na pagkamatay ni Fabio Norberte Jr., isang delivery rider sa Caloocan, umalingawngaw ang mga panawagan para sa biktima. Ngunit kaakibat ng pagdadalamhati, mabilis ding napuno ang social media ng mga pahayag tulad ng "Bring back Duterte," o "Kung si Duterte 'yan, patay sana agad ang mga kriminal."

‎

‎Sa halip na ituon ang usapan sa pananagutan ng suspek at suporta sa naiwang pamilya ng namatay, naging daan ang isang trahedya upang muling igiit ng ilan ang pagbabalik ng isang madugong yugto sa ating kasaysayan. Para sa kanila, tanging karahasan lang rin ang kasagutan upang makamtan ang hustisya. Ang ganitong pananaw ay bigong isaalang-alang ang tunay na layunin ng batas.

Libu-libong Pilipino ang pinatay sa ilalim ng administrasyong Duterte. Ayon sa Amnesty International at Human Rights Watch, maaaring umabot sa 12,000 hanggang 30,000 ang kabuuang bilang kapag isinama ang mga pinaghihinalaang vigilante killings. Sa kabila nito, nagpatuloy pa rin ang mga kaso ng pagnanakaw, pagpatay, at iba pang mararahas na krimen.

Nagpatuloy ang mga karahasang ito dahil hindi ikinonsidera ng gobyerno ang ugat ng kriminalidad sa ating bansa—kahirapan, mahinang pagpapatupad ng batas, at mabagal na sistema ng hustisya. Ang tunay na katarungan ay nakasalalay sa kakayahan ng batas na papanagutin ang may sala habang pinoprotektahan ang karapatan ng bawat tao.

“Your concern is human rights. Mine is human lives.” Ngunit hindi ba’t karapatang pantao rin ang mabuhay? Hindi ba't kabilang din dito ang karapatan sa due process? Natural lamang na magalit ang publiko sa isang karumal-dumal na krimen. Ngunit ang emosyon ay hindi dapat maging batayan ng pambansang patakaran, lalo na kung ang patakaran na iyon ay naging sanhi ng libu-libong pagkamatay nang walang paglilitis at nag-iwan ng mga pamilyang naghahanap pa rin ng hustisya hanggang ngayon.

Ang buhay ni Fabio Norberte Jr., kasama nina Kian Loyd Delos Santos, Carl Angelo Arnaiz, Reynaldo De Guzman, Michael Siaron, at marami pang iba na biktima ng problematikong sistema sa ating bansa ay marapat ipagdalahamti at ipanawagan ng hustisya.

Mapagpanggap ang mga alaala. Hindi nila kayang ikuwento ang buong kasaysayan. At ang isang lipunang pumipili lamang ng bahaging nais nitong alalahanin ay nanganganib ding ulitin ang mga pagkakamaling pilit nitong kinalilimutan.

The Frontman