Hindi ako nawalan ng tinig, at hindi rin nakatahi ang aking bibig. Ngunit sa tuwing sinusubukan kong magsalita, tila may katahimikang mas malakas kaysa sa aking tinig—isang katahimikang pumipigil sa bawat salitang nais kumawala.

May mga sandaling pilit kong ipinaliwanag ang bigat na matagal ko nang dinadala. Nakatayo ako roon, umaasang may makikinig, umaasang may makauunawa.

Ngunit sa bawat pagtatangka kong palayain ang mga salitang matagal ko nang kinikimkim, sinasalubong ako ng mga katagang “kaya mo yan” at “tiisin mo.” Mga salitang napakadaling bigkasin, ngunit sa bawat pag-ulit nito, unti-unting napapalitan ng katahimikan ang aking mga sagot.

Hindi dahil wala nang salitang nais kumawala, kundi dahil ang bawat pagtatangka ay nauuwi lamang sa parehong mga salita.

Hanggang sa dumating ang puntong pati luha ay ayaw nang lumabas. Hindi dahil wala nang sakit, kundi dahil sa paulit-ulit na pagkapunit ng damdamin, tila natuyo na rin ang kakayahan nitong umiyak.

May mga luha palang hindi talaga bumabagsak. Nananatili silang nakabaon sa dibdib, tahimik na nakikisabay sa bawat paghinga, tila naghihintay ng panahong may makikinig sa kuwentong matagal nang kinikimkim.

Ngunit habang patuloy na lumilipas ang mga araw na walang nakaririnig, nananatili silang ganoon—mga luhang piniling manatili sa loob.

Sa huli, natutong manahimik maging ang mga mata—hindi na umiiyak, nakatingin na lamang sa dilim.

Marahil, sa paglipas ng panahon, may mga damdaming natututong manahimik hindi dahil nawala ang sakit, kundi dahil napagod na itong maghanap ng makikinig. Unti-unting natututong ikubli ng puso ang mga sigaw na minsang gustong kumawala, hanggang sa pati ang mga mata ay hindi na humihingi ng pahintulot upang lumuha. Sa halip, tahimik na lamang nilang dinadala ang bigat na matagal nang nanirahan sa loob.

At marahil, iyon ang mga luhang pinakamabigat dalhin—ang mga luhang piniling huwag nang lumabas.

The Frontman