LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Alas-otso na ng umaga. Sumisilip na ang sinag ng araw sa likod ng berdeng kurtina na tinahi pa mismo ni Inay. Tinatamad pa ‘ko bumangon, pagod kasi ako kahapon kakalaro ng chinese garter sa labas kaya kaagad akong nakatulog pagkauwi ng bahay. Pero nang maamoy ko ang bagong lutong sinangag ni Inay, dali-dali akong tumayo at umalis sa kama’t saka nagmamadaling tumakbo sa kusina. Paborito ko kasi ito sa lahat ng niluluto niya. Laging may sahog na malasadong itlog, dalawang pirasong ham, at mainit na gatas. Madalas ay nakakatatlong sandok pa ako sa sobrang sarap nito. Umupo na ako sa upuan at nang akmang magsasandok na ako ng kanin ay bigla akong pinigilan ni Inay. Napatingin ako sa kaniya at nakita ko ang maamo niyang mga mata. Malungkot ang mga ito na para bang naaawa siya na hindi mo maintindihan. Hindi na bago ito sa'kin, ilang beses ko na siya nakitang ganito. “Anak… pasensya ka na.” Ito lamang ang tanging nasambit niya bago ako muling bumalik sa reyalidad. Umupo ako sa kama at hinawakan ang pisngi kong hindi na namalayang basa na sa mga luha. Panaginip lang pala ulit lahat, akala ko bumalik na siya. Napahagulgol ako sa pangungulila. Tatlong taon na kasi ang nakalipas nang mamatay si Inay sa sakit na kanser. Tatlong taon ko na rin siyang hinihintay bumalik. At tatlong taon na ring paulit-ulit na siya’y napapaginipan. Pare-parehong pangyayari. Lagi kong nakikita ang malungkot niyang mga mata’t panay ang hingi ng paumanhin. Ayokong gumising na sa umaga, dito ko lang kasi nakikita ang mukha niya. Dito ko lang naaamoy ang sinangag na luto niya. Simula nang mawala si Inay, nawalan na rin ng kulay ang bahay. Wala na akong mapagsumbungan kapag may umaaway sa'kin sa eskwelahan. Wala na rin ang malakas na tugtog sa radyo ng paborito niyang kanta. Sa sobrang tagal, hindi ko na rin maalala pa ang tawa at ngiti niya. Kinaiinisan ko pa noon ang panay niyang pagtawa sa paborito niyang palabas na para bang wala ng bukas. Hindi ko naman na isang araw ay malilimot na ito ng aking isipan at hahanap-hanapin ko. Lagi kong naririnig sa kaniya noon ang mga katagang, "Paano ka kapag nawala na ako?" Ilang beses ko lang binalewala, akala ko kasi matagal na panahon pa kaming magkakasama—na maaabutan niya pa akong grumadweyt sa kolehiyo at matupad ang lahat ng matagal ko nang pinapangarap. Pasensya na kung hindi ko inintindi noon. Pero ngayong wala na si Inay, ang hirap pala. Totoo pala yung sinasabi nilang ‘Dead Mother, Dead All’ sa chinese garter. Parang kasabay akong namatay noong nawala siya. Buhay pa, ngunit wala na ang sigla. Pilit na lang ang bawat ngiting hindi na umaabot sa mga mata. Lumipas na ang ilan pang taon at nakagradweyt na ko. May trabaho na. Hindi na matabang ang sabaw ng noodles. Sanay na ko magluto. Nakakapagsaing na ako nang hindi nahihilaw ang kanin. Hindi ko na nasusunog ang damit kapag namamalansiya. Napapaputi ko na rin ang mga labahin. Marami na kong natutunan. Naisapuso ko na ang mga turo ni Inay. Pero minsan, gusto ko na lang bumalik sa mga araw na hindi pa ko sanay. Kahit laging hilaw ang sinaing. Kahit nasusunog ko ang damit. At kahit hindi ko maalis ang mantsiya sa damit. Kahit puro palpak kasi nandiyan naman si Inay. Miss ko na kasing maturuan at marinig ang mga habilin niya. Sana pala hindi na lang ako narindi noon. Ang hirap kasi ngayong wala na siya. Wala na kong kakampi, ako na lang. Kahit ano man ang naabot ko sa buhay, pakiramdam ko may kulang pa rin. May puwang sa buhay na wala nang iba pang makakapunan kundi si Inay. Kung maibabalik ko lang ang oras, tatlong libong beses sa isang araw kong bibigkasin ang mga salitang, “Mahal kita.” Hindi na ako magiging pasaway. Tutulungan na kita sa gawaing bahay. Gagawin ko na rin ang mga takdang-aralin ko para hindi ka na napapatawag ni titser. Magiging mabuti akong anak kung bibigyan muli ng pagkakataon. Hanggang ngayon hindi ko pa rin lubos maisip kung bakit kailangang kuhanin ng langit ang isang anghel na kagaya mo e gayong mas kailangan kita. Napakadaya talaga ng tadhana. Pero wala na kong ibang magawa pa kundi ang pagmasdan ang langit at hilingin na sana… sana’y patuloy mo akong bantayan. Hihintayin ko ang araw na muli akong makukulong sa mainit mong mga yakap. At kapag nagkita na tayo ulit sa itaas, hindi ako magsasawang iparamdam sa'yo kung gaano kita kamahal. Hanggang sa muli, Inay.