LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Umagang puno ng usok ang bumungad sa akin. Mga jeep na napupuno na habang ang araw ay gumigising pa lang. Hinanap ko ang jeep na tinuro dati ni Inay, ‘yon daw ang dadaan sa ruta ng bago kong paaralan. “Bayad po, Manong! Dalawa po, isa ay estudyante, sa may Gumamela Elementary School po.” Pagkaupo ko sa loob ay bungad sa akin ang batang babaeng natutulog pa habang yakap ng kaniyang ina. Mukhang unang araw niya pa lang sa pag-aaral. Bag na may mga karakter mula sa isang cartoon, sapatos na umiilaw, at gamit na buhat pa ng kaniyang nanay. Malayo pa ang kaniyang biyahe, maraming pangarap pa ang kaniyang mapapanaginipan. “Bayad po! Dalawang estudyante po, sa may Rosas High School po!” Sunod naman pumasok ang dalawang estudyanteng babae, mukhang sila’y nasa high school pa lamang dahil sa numero sa kanilang uniporme. Kauupo pa lang nila’y iniisip na nila agad saan p’wedeng umupo pagpasok sa silid-aralan. Kailangan ay magkatabi sila, ‘yon ang batas ng magkakaibigan. Ako kaya? P’wede kaya akong tumabi sa kaibigan kong iba na ang eskwelahan? Sino kaya ang p’wede kong k’wentuhan tungkol sa bago kong napupusuan sa silid-aralan? “Bayad po! Isa po, sa may Law Firm po sa Barangay Sampaguita.” Biglang humabol naman ang isang abogado, trabaho na kailangan mahalin kahit delikado. Walang katapusang papel ang kanyang binabasa sa biyahe. Pananamit na mukhang normal lamang pero kay raming taong puno ng pagsubok ang kabayaran para lang mapasayo ito. Walang biro ang kanyang trabaho—kailangan mo ng tapang at dedikasyon araw-araw. Kaya ko rin kaya maging kagaya niya? Habang binabasa ko ang pinadalang mga alituntunin at paalala para sa unang araw ng pasukan, bigla kong naalala na ‘di pa pala ako nagbabayad. “Bayad po! Estudyante po, sa may Mirasol College po.” Buti na lang hindi agad napansin ni Manong, nakahihiya siguro kung ‘di ko agad napansin. Dala siguro ng kaba kaya nakalimutan ko rin, ‘di bale, kailangan kong pagsikapan ang araw na ito. Sana p’wede ring pumara sa buhay, p’wedeng ititigil mo na lang ang oras at maging bata habangbuhay. Pero wala, isang araw puro laruan ang bitbit mo— sa susunod ay nagbibigatang responsibilidad na ang mga ito. Kaya ko ‘to, Padayon! “Para po!” Narito na ang araw na parang panaginip pa, unang araw sa kolehiyo, simula ng pakikibaka.