LISTEN TO ARTICLESynthesized Narration • 0:00 / 0:00

Sa loob ng pasilyo‚ ang sahig ay may bakas ng sapatos— mabibigat ang yapak‚ marahas ang bawat kilos. Mukha ng kaaway‚ tinatadyakan nang lubos. Talsik ng dugo sa dingding‚ kumpol ng buhok sa kamay ng nanghila’t sa dilim hatakin. Hindi ito eksena mula sa aksyong pelikula. Kundi reyalidad— ng sigwang nagaganap sa pasilyo ng paaralan. Aparador na inuuntog sa ulo. Bangkong ibinabagsak at binabato‚ gulugod ang gumuguho. Bolpen na itinarak sa braso ng bata— lahat nagiging sandata‚ lahat nagiging biktima. At sa bawat sigaw ng bata’y umaalingawngaw‚ walang guro ang makikitang umalalay o maski dumungaw. Sa bawat iyak na natabunan ng halakhak‚ katawan ay patuloy na natatagpuan: Nakabitin. Malamig. Wala nang hininga’t kamay ay lupaypay na. Marahas ang kabataan— hindi lahat ay biro‚ hindi palagi ay nagbibiro‚ ito’y sumpang walang hanggan‚ hindi mawawala magpakailanman. Kung minsan‚ hindi lamang salita ang tanging bala. Kundi tunay na patalim‚ tunay na baril— malayang pinuputok sa klase na tila malaya at wala nang sala. Talsik ang dugo sa dingding at pisara. Nakaukit na ang pangalan ng susunod na kawawa. Kaya’t huwag sabihing laro lamang ito. Huwag sabihing ito’y bahagi ng paglaki ng tao. Dahil ang batang tinulak at iniwan sa dilim‚ maaari ring bumangon na may dalang patalim at mas mabilis pa kaysa sa inaasahan natin. At ang paaralan— sa isang iglap lamang— nagiging sementeryo ng mga batang may pangarap ngunit sa kasamaang palad‚ hindi kayang matupad.