Kiskisan ng mga barya ang gumigising sa aking umaga. Sa bawat hakbang papunta sa sakayan at sa bawat pag-apak ko sa jeep, sumasabay sa ugong ng makina ang kalansing ng mga baryang ilang beses nang naipasa mula sa isang kamay patungo sa iba—bitbit ang kani-kanilang kuwento at paghihintay. Tulad ng mga palad na araw-araw na umaasang may sapat na perang maiaabot upang makarating sa kanilang paroroonan.

Sa bawat pagbuklat ko ng aking pitaka, isa-isa ko silang binibilang, umaasang sapat sila upang maitawid ang pamasahe, ang tanghalian, at ang pag-uwi. Sa panahong ang bawat piso ay may nakatakdang destinasyon, natutunan kong ipagdasal na sana’y umabot pa ang laman ng aking pitaka hanggang sa susunod na biyahe.

Kaya nang banggitin ng Pangulo sa State of the Nation Address (SONA) ang 40% diskuwento sa pamasahe para sa mga estudyante, Hindi ko maiwasang balik-balikan ang tunog ng mga baryang araw-araw kong binibilang. Hindi man nadaragdagan ang mga ito, patuloy ko pa rin silang hinahati sa pamasahe, tanghalian, at pag-uwi. Nagbabago ang panahon, ang mga pasaherong kasabay ko, at ang mga tsuper na aking sinasakyan, ngunit pareho pa rin ang bigat ng bawat pamasahe at ang pagtitipid na kaakibat ng bawat biyahe.

Hindi ko maiwasang mapahinto sa bawat biyaheng dinaraanan ng aking sinasakyan. Pare-pareho ang tanawin—mga pagod na palad na tila sanay nang umasa sa isa na namang bukas ng pagtitipid. Mga pasaherong tahimik na nagbibilang, hindi lamang ng natitirang piso, kundi pati ng mga sakripisyong kailangan nilang gawin upang maitawid ang isa na namang araw ng pag-aaral.

Sa bawat pag-abot ko ng aking ID, hindi naman nababawasan ang bigat ng aking gastusin. May mga araw na mas pinipili kong laktawan ang tanghalian upang matiyak na may matitira pang barya sa aking pitaka. May mga pagkakataon ding mas pinipili kong maglakad nang malayo kaysa gumastos ng dagdag na pamasahe.

Sa bawat diskuwento, hindi ko makita ang epekto nito. Pakiramdam ko, mas mabilis pang nauubos ang laman ng aking pitaka kaysa maramdaman ang ginhawang ipinapangako nito. Sa bawat pagtaas ng pamasahe, tila mas mabilis ding lumiliit ang halaga ng bawat baryang hawak ko.

At sa pagtatapos ng mga byahe, ang bawat patak ng pawis at pagod sa mga mata ng aking mga kapwa pasahero ang nagsisilbing paalala.

Pagkababa ko ng jeep, halos pareho pa rin ang laman ng aking pitaka. Pareho pa rin ang gagawin ko—ang magtipid upang may matira para sa susunod na biyahe. Ngunit kinabukasan, iba na namang mga palad ang nakaabang sa sukli, bagaman pare-pareho ang mga kuwentong kanilang bitbit. Muling kalansing ng mga barya ang sasalubong sa aking umaga.

The Frontman