Trabaho at kabuhayan. Ayan ang paulit-ulit na ipinangako ng mga paulit-ulit din na makabagong proyektong dala ng teknolohiya sa Pilipinas na inilunsad ng pamahalaan. Isang pangakong maganda sa pandinig, ngunit hindi sapat para paniwalaan kaagad hangga't mayroong walang trabaho dahil sa mga proyektong ganito.

Sa pag-usbong ng makabagong teknolohiya gaya ng Artificial Intelligence o AI, at sa pag-anunsyo ng administrasyong Marcos Jr. ng Pax Silica Industrial Hub, isang proyektong inisyatibo ng mga amerikano na nakatuon sa AI, tila may panibagong pangako nanamang ibinubulong sa tainga ng bawat Pilipino, muli na namang ibinabandera ang mga pangakong—mas maraming trabaho, mas maunlad na ekonomiya, at mas magandang kinabukasan ng mamamayang Pilipino.

Ngunit sa likod ng magagandang pangako at matatamis na salita ng mga amerikano, nananatili ang tanong: Sino nga ba ang tunay na makikinabang? Ang mga Pilipino, o ang mga dayuhan?

Hindi lamang kabuhayan at trabaho ang usapin dito, ito ay usapin din ng ating kapaligiran, mineral, at pribadong ari-arian ng Pilipinas—ng mga Pilipino. Hindi maikakaila na may potensyal at maaaring mayroong magandang epekto ang Pax Silica Industrial Hub. Kung maisasakatuparan ito ng maayos, maaari itong makahikayat ng mga bagong pamumuhunan, makalikha ng mga trabahong may mataas na kasanayan, at magbukas ng mga oportunidad sa larangan ng agham, teknolohiya, at inobasyon.

Sa isang bansang matagal nang nangangarap na makasabay sa mabilis na pag-unlad ng mundo, tila isa itong hakbang patungo sa mas modernong ekonomiya. Subalit hindi sapat ang potensyal upang masabing tagumpay na ang isang proyekto. Ang tanong ay hindi lamang kung gaano karaming trabaho ang malilikha, kundi kung sino ang magkakaroon ng kakayahang makuha ang mga ito, at kung para kanino ang mga trabahong ganito?

Kung ang mga trabahong ito ay nangangailangan ng mataas na antas ng kasanayan sa artificial intelligence, software development, at iba pang espesyalisadong larangan, handa na ba ang karamihan sa mga manggagawang Pilipino? O baka naman mapunta lamang ang pinakamalaking oportunidad sa iilang may sapat na edukasyon, habang ang nakararami ay mananatiling tagamasid sa sariling bayan?

Kaya't sana bago tayo magpalakpakan sa bawat pangakong "quality jobs" at "mas maunlad na ekonomiya," marapat lamang na itanong: Kaninong pag-unlad ba talaga ang isinusulong? Dahil kung ang bunga ng isang proyekto ay higit na mapakikinabangan ng mga dayuhang mamumuhunan kaysa sa karaniwang Pilipino, hindi ito maituturing na tunay na pag-unlad. Ang hinaharap ng bansa ay hindi dapat ipinagkatiwala sa matatamis na pangako, kundi sa mga polisiyang naglalagay sa interes ng mamamayan sa unahan.

Sa huli, bago tumayo at palakpakan ang mga ganitong proyektong nakaakibat sa trabaho at kaunlaran ng mga Pilipino; marapat muna nating itanong—

Trabaho para kanino?

The Frontman